Strona główna
Polska wersjaEnglish versionUkrainian version



Strona główna

Prawny aspekt zdrowia publicznego w Unii Europejskiej

                                                            

                                                                           

Zdrowie publiczne rozumiane jest jako całokształt działań podejmowanych przez społeczeństwo dla zachowania i poprawy zdrowia całej populacji. Problematyka zdrowia publicznego obecna jest w Unii Europejskiej od momentu powstania tej instytucji i stopniowo rośnie jej znaczenie.

W 1951 roku podpisano Traktat Paryski powołujący do życia Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS). NIe wspominał on bezpośrednio o zdrowiu i ochronie zdrowia, jednak na podstawie art. 3 ust. e oraz art. 55 podjęto pewne działania w zakresie bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy, ponieważ państwa członkowskie zobowiązały władze Wspólnoty do wspierania i promowania poprawy warunków życia i pracy.

  Pierwszy raz problematyka zdrowia publicznego została włączona w zakres działalności Unii Europejskiej zapisami Traktatu Rzymskiego z  25 maja 1957 r., który zawierał postanowienia dotyczące:

  • kontroli sanitarnej,
  • wymiany towarów,
  • swobody przemieszczania sie pacjentów oraz pracowników służby zdrowia w obrębie krajów Wspólnot.
  • Znaczna część regulacji dotyczyła dotyczyła więc bezpieczeństwa konsumentów w związku z zakupem i konsumpcją towarów i usług. Najwięcej dyrektyw Rady EWG z tamtego okresu dotyczyło niebezpiecznych substancji, środków farmaceutycznych i artykułów spożywczych.

Na następne prawne uregulowania w kwestii zdrowia publicznego trzeba było czekać aż do 26 stycznia 1965 r., kiedy to Rada WE uchwaliła dyrektywę nr 65/65 w sprawie zbliżenia przepisów administracyjnych i patentowych produktów farmaceutycznych (w 1975 r. podjęto kolejną dyrektywę w tej sprawie nr 75/319).

W 1985 r. Rada wydała uchwałę pt. Europa przeciw rakowi. Następnie 29 maja 1986 r. uchwalono rezolucję w sprawie programu działań w zakresie toksykologii oraz Europejskiej Karty Zdrowia, a 18 lipca 1989 r. uchwalono rezolucję wzywającą państwa członkowskie do wydania zakazu palenia w miejscach publicznych. W 1990 r. uchwalono także program działania pod nawą Europa przeciw AIDS.

 1 lipca 1987 r. wszedł w życie Jednolity Akt Europejski (JAE). Wprowadził on kilka nowych uregulowań jeśli chodzi o zdrowie publiczne. JAE, w zakresie omawianej problematyki, skupił sie przede wszystkim na:

  • zapewnieniu w prawie Wspólnoty zapisów dotyczących wymogu wysokiego poziomu ochrony zdrowia,
  • poprawie bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • ochronie środowiska naturalnego.

 Traktat UE (Tytuł Trzeci art. 152) wprowadził stosowne regulacje w zakresie polityki ochrony zdrowia. Zgodnie z tymi regulacjami WE ma uzupełniać jedynie polityki krajowe w zakresie ochrony zdrowia, a jej działalność powinna być ukierunkowana na poprawę zdrowia publicznego, zapobieganie chorobom ludzi oraz usuwanie źródeł zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. Powinna ona także obejmować walkę z wielkim epidemiami, wspieranie badań nad ich przyczynami oraz upowszechnianie oświaty w zakresie ochrony zdrowia. Zatem zgodnie z zapisami Traktatu, Wspólnota zobowiązała się do "działania na rzecz zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia, poprzez promowanie współpracy pomiedzy państwami członkowskimi". Stwierdzono także, że działąnia te mają mieć na celu zapobieganie chorobom "o szczególnie dużym znaczeniu społecznym"., poprzez promocję badań naukowych, dotyczących przyczyn powstawania i szerzenia się chorób, a także poprzez informację i edukacje zdrowotną. Następstwem wejścia w życie Traktatu z Maastricht było opublikowanie przez Komisje Europejską "Komunikatu o zakrsie prac w dziedzinie zdrowia publicznego". Niniejszy dokument zawierał w swej treści: omówienie głównych przyczyn śmiertelności i chorobowości, zasadnicze trendy zdrowotne i demograficzne, główne wyzwania stojące przed systemami opieki zdrowotnej państw członkowskich w tym powiększająca się stale liczba osób starszych, rozwój nowych technologii,zagrożenie środowiska naturalnego, zmiany społeczno-ekonomiczne, zmiany stylu życia, a także wzrost oczekiwań społecznych w stosunku do opieki zdrowotnej. Ponadto w dokumencie tym dokonano analizy możliwości działań Wspólnoty w dziedzinie zdrowia publicznego.

W 1998 roku, w oparciu o zapisy Traktatu Amsterdamskiego, ogłoszono komunikat Komisji Europejskiej do Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu do spraw Regionów. Dotyczył on opracowania polityki zdrowia publicznego dla Wspólnoty Europejskiej. Komisja Europejska uznała,że przyszła polityka powinna zawierac trzy priorytety w zakresie zdrowia publicznego a mianowicie:

  • poprawę systemów informacyjnych w celu wzmocnienia zdrowia publicznego,
  • poprawę systemów szybkiego reagowania na zagrożenia zdrowotne o charakterze sanitarno- epidemiologicznym,
  • podjęcie walki z negatywnymi determinantami zdrowia.

Komunikat Komisji Europejskiej definiował także wyzwania dotyczące zdrowia publicznego, przed którymi stały państwa członkowskie.Odpowiedzialne za wdrożenie powyższych założeń w życie są administracje krajów członkowskich, Wspólnota jedynie wspiera i koordynuje działania na szczeblu międzynarodowym, nie narusza kompetencji państw członkowskich.

Narzędziem realizacji polityki zdrowotnej, która wyznacza standardy w zakresie zdrowia publicznego, są wspólnotowe programy zdrowotne, takie jak:

  • program zwalczania AIDS i innych chorób zakaźnych na lata 1996 - 2000, Decyzja nr 647/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej z 29 marca 1996 r.
  • program zwalczania nowotworów na lata 1996 - 2000, Decyzja nr 96/646/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej z 29 lipca 1996 r.
  • program zwalczania uzależnień lekowych na lata 1996 - 2000, Decyzja nr 102/97/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej z 16 grudnia 1996 r.
  • program promocji zdrowia na lata 1996 - 2000, Decyzja nr 645/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej z 29 marca 1996 r.
  • program monitorowania stanu zdrowia na lata 1997 - 2001, Decyzja nr 1400/97/EC Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej z 30 czerwca 1997 r.
  • program zwalczania chorób związanych z zanieczyszczeniem środowiska  na lata1999 - 2001, Decyzja nr 1296/1999/EC Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej z 29 kwietnia 1999 r.
  • program zapobiegania wypadkom i urazom na lata 1999 - 2003, Decyzja nr 372/1999/EC Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej z 8 lutego 1999 r.
  • program dotyczący chorób rzadko występujących na lata 1999 - 2003, Decyzja nr 1295/1999/EC Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej
     z 29 kwietnia 1999 r.
  • nowy wspólnotowy program zdrowia publicznego 2003-2008, Decyzja nr 1786/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej z 23 września 2002 r. Realizacja tego właśnie programu rozpoczęła się z dniem 1 stycznia 2003 roku. Ninijeszy Program jest o tyle wazny, iż zastąpił on poprzednie osiem programów zdrowia publicznego z zakresu promocji, informacji, edukacji i szkolenia zdrowotnego; zwalczania raka;zapobiegania AIDS i niektórym innym chorobom zakaźnym;zapobiegania uzależnieniu od narkotyków;monitorowania zdrowia;zapobiegania urazom;w sprawie rzadkich chorób oraz chorób związanych z zanieczyszczeniami środowiska. Wszystkie te programy zakończyły się w dniu 31 grudnia 2002 roku. Program Zdrowia Publicznego bazuje na art.152 Traktatu Wspólnoty Europejskiej i ma być on zachetą stworzoną w celu ochrony i poprawy zdrowia ludzkiego bez konieczności wprowadzania zmian legislacyjnych oraz innych regulacji w przepisach prawnych każdego z państw członkowskich. Program Zdrowia Publicznego jest kluczowym instrumentem wspierającym rozwój strategii Wspólnoty na rzecz zdrowia. W art. 2.3 Decyzji Programowej mówi się, że program będzie przyczyniał się do promocji zintegrowanej i międzysektorowej strategii. Jednym z kluczowych elementów jest stworzenie więzi ze stosownymi programami i działaniami Wspólnoty, oraz inicjatywami krajowymi i regionalnymi, tak,aby popierać współdziałanie tych programów i unikać ich powielania. Do głównych celów Wspólnotowego Programu w dziedzinie Zdrowia Publicznego na lata 2003-2008 należą: poprawa informacji i wiedzy służąca rozwojowi zdrowia publicznego, miedzy innymi budowa baz danych i systemu ich przekazywania;zwiększanie zdolności szybkiego reagowania w sposób skoordynowany na zagrożenia zdrowotne;promocja zdrowia i zapobieganie chorobom poprzez oddziaływanie na czynniki determinujące zdrowie we wszystkich obszarach i działaniach Wspólnoty. Budżet tego programu wynosi 312 mln Euro. Jest to więc szansa dla jednostek służby zdrowia w poszczególnych krajach, które szukają dodatkowych źródeł finansowania.

     

    Użyteczne linki:

    Urząd Marszałkowski w Łodzi. Na stronie internetowej przedstawiono prawne uregulowania dotyczące zdrowia publicznego w Unii Europejskiej.

    Urząd Komitetu Integracji Europejskiej. Na stronie internetowej znajdują się podstawowe informacje dotyczące organizacji służby zdrowia w Unii Europejskiej.

    EUROPA. Na stronie internetowej przedstawiono działalność Unii Europejskiej w zakresie zdrowia publicznego.

  • opublikowano: 14 kwietnia 2006 10:10

    Strona głównaDrukujPoczątek strony
    Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie
    ul. Sucharskiego 2, 35-225 Rzeszów, fax: +48 17 866 12 22
    wsiz@wsiz.rzeszow.pl